มือถือโดนแฮกไหม เช็คสปายแวร์ยังไง iPhone และ Android

มือถือร้อนตลอด แบตหมดเร็วผิดปกติ หรือเพื่อนบอกว่าได้ข้อความแปลกๆ จากเรา หลายคนเริ่มสงสัยว่ามือถือโดนแฮกหรือเปล่า บทความนี้บอกอาการที่ควรสงสัย วิธีเช็คด้วยตัวเองทีละจุดทั้ง iPhone และ Android และต้องทำอะไรถ้าโดนจริง

---

ก่อนเริ่ม: อาการเดียวไม่ได้แปลว่าโดนแฮก

แบตหมดเร็วหรือเครื่องร้อน อาการเดียวไม่ได้พิสูจน์ว่าโดนแฮก อาจเกิดจากแบตเสื่อม แอปบางตัวทำงานหนัก หรือพื้นที่เต็มก็ได้ แต่ถ้าเจอ หลายอาการพร้อมกัน ให้เริ่มเช็คจริงจัง

ระวังความเชื่อผิดๆ: คลิปไวรัลที่บอกให้กดรหัส *#21# หรือ ##21# เพื่อเช็คว่าโดนแฮก ไม่ได้ช่วยตรวจการแฮก รหัสพวกนี้แค่เช็คการโอนสายเท่านั้น

---

10 อาการที่ควรสงสัย

1. แบตหมดเร็วผิดปกติ ทั้งที่ใช้งานเท่าเดิม
2. เครื่องร้อน แม้ไม่ได้ใช้งาน
3. ใช้อินเทอร์เน็ตมากผิดปกติ โดยหาสาเหตุไม่เจอ
4. มีแอปที่ไม่ได้ติดตั้งเอง โผล่ขึ้นมา
5. มีโฆษณาหรือหน้าต่างเด้ง แม้ไม่ได้เปิดเบราว์เซอร์
6. มีข้อความหรือการโทรออก ที่เราไม่ได้ทำ
7. ได้รหัส OTP หรือคำขอยืนยันตัวตน ที่เราไม่ได้ขอ
8. ได้แจ้งเตือนเข้าสู่ระบบ จากอุปกรณ์หรือสถานที่ที่ไม่รู้จัก
9. เห็นไฟแสดงกล้องหรือไมค์ทำงาน ทั้งที่ไม่ได้ใช้
10. บัญชีโซเชียลหรือธนาคารมีความเคลื่อนไหวแปลกๆ

---

วิธีเช็คบน iPhone

1. ดูไฟแสดงกล้องและไมค์

iOS จะแสดง จุดสีส้ม (ไมค์ทำงาน) หรือ จุดสีเขียว (กล้องทำงาน) ที่มุมบนของหน้าจอ ถ้าเห็นจุดเหล่านี้ทั้งที่ไม่ได้ใช้แอปไหนอยู่ ให้ปัดเปิดศูนย์ควบคุมดูว่าแอปไหนกำลังใช้งาน

2. เช็คโปรไฟล์ที่ติดตั้งไว้

ไปที่ ตั้งค่า > ทั่วไป > VPN และการจัดการอุปกรณ์ ถ้ามีโปรไฟล์ที่ไม่รู้จัก และไม่ได้มาจากบริษัทหรือโรงเรียน ให้ลบออก (อ่านเรื่อง MDM)

3. ใช้การตรวจสอบความปลอดภัย (Safety Check)

ไปที่ ตั้งค่า > ความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัย > การตรวจสอบความปลอดภัย (iOS 16 ขึ้นไป) ฟีเจอร์นี้ช่วยให้ดูและหยุดการแชร์ข้อมูลกับคนอื่นและแอปต่างๆ ได้ในที่เดียว เช่น ใครเห็นตำแหน่งเรา ใครเข้าถึงรูปได้ และมีตัวเลือก รีเซ็ตฉุกเฉิน ที่หยุดการแชร์กับทุกคนทันที

4. ดูอุปกรณ์ที่ล็อกอิน Apple Account

ไปที่ ตั้งค่า > แตะชื่อตัวเองด้านบน > เลื่อนลงไปดูรายการอุปกรณ์ ถ้ามีเครื่องที่ไม่รู้จัก ให้กดลบออก แล้วเปลี่ยนรหัส Apple Account

5. เช็คแอปที่ไม่รู้จัก

ถ้าเจอแอปแปลกๆ ให้เช็คว่าเคยโหลดเองไหม ที่ App Store > แตะรูปโปรไฟล์ > รายการที่ซื้อ

6. ดูการใช้ข้อมูลมือถือแยกตามแอป

ไปที่ ตั้งค่า > เซลลูลาร์ เลื่อนดูว่าแอปไหนใช้อินเทอร์เน็ตมากผิดปกติ

---

วิธีเช็คบน Android

1. ดูไฟแสดงกล้องและไมค์

Android 12 ขึ้นไปจะแสดง ไอคอนสีเขียว ที่มุมขวาบนเมื่อมีแอปใช้กล้องหรือไมค์ แตะดูได้ว่าแอปไหน

2. เช็คแอปที่มีสิทธิ์ "การช่วยเหลือพิเศษ"

นี่คือช่องทางหลักของแอปสอดแนมและแอปดูดเงิน ไปที่ ตั้งค่า > การช่วยเหลือพิเศษ > ดูรายการแอปที่ติดตั้ง ถ้ามีแอปที่ไม่ได้ตั้งใจให้สิทธิ์ ให้ปิดทันที (แอปดูดเงิน ป้องกันยังไง)

3. เช็คแอปผู้ดูแลระบบอุปกรณ์

ไปที่ ตั้งค่า แล้วค้นหา "แอปผู้ดูแลระบบอุปกรณ์" แอปปกติแทบไม่ต้องใช้สิทธิ์นี้ ถ้ามีแอปที่ไม่รู้จัก ให้ปิดสิทธิ์แล้วลบออก

4. เช็คสิทธิ์เข้าถึงการแจ้งเตือน

ค้นหา "การเข้าถึงการแจ้งเตือน" ในตั้งค่า แอปที่ได้สิทธิ์นี้จะอ่านข้อความและรหัส OTP ที่เด้งมาได้

5. เช็คการติดตั้งแอปจากแหล่งอื่น

ค้นหา "ติดตั้งแอปที่ไม่รู้จัก" ตั้งให้ทุกแอปเป็น ไม่อนุญาต

6. สแกนด้วย Play Protect

เปิด Play Store > แตะรูปโปรไฟล์ > Play Protect > กด สแกน

7. ตรวจบัญชี Google

เข้า myaccount.google.com > ความปลอดภัย ใช้ การตรวจสอบความปลอดภัย (Security Checkup) ดูอุปกรณ์ที่ล็อกอินอยู่ การเข้าสู่ระบบล่าสุด และแอปภายนอกที่เข้าถึงบัญชี ถ้ามีสิ่งที่ไม่รู้จัก ให้ลบสิทธิ์ทันที

---

ถ้าโดนแฮกจริง ต้องทำอะไร

ทำตามลำดับ:

1. ตัดอินเทอร์เน็ต เปิดโหมดเครื่องบิน เพื่อหยุดการส่งข้อมูลออก
2. ลบแอปและโปรไฟล์ที่น่าสงสัย ตามที่เช็คเจอด้านบน
3. อัปเดตระบบเป็นเวอร์ชันล่าสุด แพตช์ความปลอดภัยมักอุดช่องโหว่ที่ถูกใช้แฮก
4. เปลี่ยนรหัสผ่านจากเครื่องอื่นที่ปลอดภัย เริ่มจากอีเมล Apple Account บัญชี Google แอปธนาคาร และโซเชียล
5. เปิดการยืนยันตัวตน 2 ขั้น หรือใช้ Passkey (Passkey คืออะไร)
6. ออกจากระบบทุกอุปกรณ์ ในบัญชี Google และ Apple แล้วล็อกอินใหม่เฉพาะเครื่องที่ใช้
7. เช็คบัญชีธนาคาร ถ้ามีรายการแปลก โทรแจ้งธนาคารทันที และแจ้งสายด่วน 1441
8. ถ้ายังมีอาการ ให้ล้างเครื่องคืนค่าโรงงาน แล้วติดตั้งแอปใหม่จาก App Store หรือ Play Store ทีละตัว ระวังการกู้คืนข้อมูลสำรองทั้งก้อน เพราะอาจพาแอปหรือการตั้งค่าที่มีปัญหากลับมาด้วย (ล้างข้อมูลให้หมดจด)

---

กรณีสงสัยว่าคนใกล้ตัวติดตั้งแอปสอดแนม

ถ้าสงสัยว่าคนในครอบครัวหรือคนรู้จักแอบติดตั้งแอปติดตามตำแหน่งหรือดักข้อมูล ให้ระวังเป็นพิเศษ เพราะการลบแอปทันที อาจทำให้อีกฝ่ายรู้ตัว

• ใช้ การตรวจสอบความปลอดภัย บน iPhone หรือ การตรวจสอบความปลอดภัยของบัญชี Google จากเครื่องที่ปลอดภัย
• ถ้ารู้สึกไม่ปลอดภัย ให้ติดต่อขอความช่วยเหลือจากคนที่ไว้ใจ หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น ศูนย์ช่วยเหลือสังคม สายด่วน 1300 ก่อนดำเนินการ

---

ป้องกันไม่ให้โดนอีก

• อัปเดตระบบและแอปเสมอ
• ไม่กดลิงก์จาก SMS หรือแชตที่ไม่รู้จัก
• ไม่ติดตั้งแอปนอก App Store หรือ Play Store
• ไม่ให้คนอื่นยืมเครื่องโดยไม่ได้ดูแล และตั้งรหัสปลดล็อกที่เดายาก
• เปิดระบบป้องกันการขโมย (Stolen Device Protection)

(ตั้งค่าความปลอดภัยมือถือ กันขโมย กันแฮก)

---

สรุป

อาการเดียวไม่ได้แปลว่าโดนแฮก แต่ถ้าเจอหลายอาการพร้อมกัน เช่น แบตหมดเร็ว มีแอปแปลก ได้ OTP ที่ไม่ได้ขอ ให้เช็คทันที บน iPhone ดูโปรไฟล์ที่ติดตั้ง ใช้ การตรวจสอบความปลอดภัย และเช็คอุปกรณ์ใน Apple Account บน Android เช็คสิทธิ์ การช่วยเหลือพิเศษ แอปผู้ดูแลระบบ และสแกนด้วย Play Protect ถ้าโดนจริง ให้ตัดเน็ต ลบแอปน่าสงสัย เปลี่ยนรหัสผ่านจากเครื่องอื่น และล้างเครื่องถ้ายังมีอาการ และอย่าเชื่อรหัส *#21# ที่แชร์กันในโซเชียล

อยากเปลี่ยนมือถือเครื่องใหม่ที่ปลอดภัยกว่า? ล้างเครื่องเก่าให้เรียบร้อยแล้วขายให้ BunnyPhone ประเมินราคาฟรี @bunnyphone

---

อ่านต่อ:

• OTP คืออะไร ทำไมห้ามบอกใคร
• ทริคความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัว iPhone
• Samsung Knox คืออะไร ปลอดภัยแค่ไหน

---

Sources:
https://support.apple.com/guide/personal-safety/how-safety-check-works-ips2aad835e1/web
https://www.techlicious.com/TIP/HOW-TO-TELL-IF-YOUR-PHONE-HAS-BEEN-HACKED/
https://guard.io/blog/how-to-tell-if-phone-has-been-hacked
https://www.mcafee.com/blogs/mobile-security/help-i-think-my-phones-been-hacked/
https://geekchamp.com/?p=309457
https://www.lerchearly.com/news/protect-your-privacy-before-you-divorce-with-the-click-of-a-button/